Ֆիզիկա

Ֆիզիկա Դաս 3,4

Թեման.Հավասարաչափ արագացող շարժում:Արագացում:

Հավասարաչափ արագացող շարժման արագացման որոշումը

Դասարանում քննարկվող հարցեր.

1.Որ անհավասարաչափ շարժումն էկոչվումհավասարաչափ արագացող

Աճող արագությամբ հավասարաչափ փոփոխական շարժումներ, որոնց անվանում են հավասարաչափ արագացող:

2.Որ ֆիզիկական մեծությունն էկոչվում հավասարաչափ արագացող շարժման արագացում;

Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է կամայական ժամանակամիջոցում արագության կրած փոփոխության և այդ ժամանակամիջոցի հարաբերությանը, կոչվում է հավասարաչափ արագացող շարժման արագացում:

3.Ինչ է ցույց տալիս արագացումը:Որն էարագացմանմիավորը,և ինչպես է այնսահմանվում:Գրել բանաձևը:Արագացումն ընդունված է նշանակել a տառով: Եթե հավասարաչափ փոփոխական շարժում կատարող մարմնի արագությունը tժամանակամիջոցում փոխվել է Δv-ով, ապա համաձայն սահմանման՝ մարմնի արագացումը կլինի a=ΔvtΔv=v2v1`ցանկացած ֆիզիկական մեծության համար վերջնական և սկզբնական արժեքների տարբերությունը կան փոփոխությունն ընդունված է նշանակել Δ-ով:

4.Հավասարաչափ շարժման ճանապարհի ևարագությանբանաձևը

Եթե այս բանաձևի մեջ տեղադրենք t=1 վ, ապա կստանանք, որ արագացման մեծությունը հավասար է արագության փոփոխությանը a=Δv, այսինքն`արագացումը իրոք ցույց է տալիս արագության կրած փոփոխությունը միավոր ժամանակում:

5.Հավասարաչափ արագացող շարժմանարագության ևճանապարհի բանաձևերը

Հավասարաչափ արագացող շարժման և ճանապարհի արագությունը հավասար կլինի V=a*t:

Ֆիզիկայի տնային

Որոշել ժամացույցի վայրկենացույցի սլաքի ծայրի շարժման արագությունը,եթե սլաքի երկարությունը 10սմ է։

0.1մ/վ։

2.Շրջանագծով հավասարաչափ շարժվող մարմինը 10վ-ում կատարում է30 պտույտ:Որքան է այն շրջանագծի շարավիղը որով շաժվում է մարմինը,եթե նրա շաժման արագությունը 4,8մ/վ է:

3.Ինչ—որ համազոր ուժիազդեցությամբ 100կգ զանգվածովմարմինը շարժվում է 0,3մ/վ2արագացմամբ: Ինչ արագացմամբկշարժվի 120կգ զանվածով մարմիննայդ նույն ուժիազդեցությամբ:

F=ma

100×0.3=30

30:120=0.25

Պատ․՝0.25մ/վ2

4.Ինչ հաստատուն ուժի ազդեցությամբդադարի վիճակում գտնվող 0,3կգզանգվածովմարմինը 5վ—ում կանցնի25մ ճանապարհ:

25:5=5մ/վ

5:5=1մ/վ2

0.3×1=0.3Ն

5.Որքան ժամանակում 5000Ն համազորուժի ազդեցությամբ շարժվող 1տզանգվածովմարմնի արագությունըկաճի 500մ/վ—ից մինչև 2000մ/վ:

5000:1000=5մ/վ2

2000-500=1500մ/վ

1500:5=300վ

6.50Ն հաստատուն համազոր ուժիազդեցությամբ շարժվող 100կգզանգվածով մարմնիարագությունը 8վ—ում աճեց մինչև 10մ/վ: Գտնել մարմնիարագությունըայդժամանակահատվածի սկզբում:

50:100=0.5մ/վ2

0.5×8=4մ/վ

10-4=6մ/վ

7.Դիտորդից ինչ հեռավորության վրա էհարվածում կայծակը, եթե ամպերիորոտըկայծակը նկատելուց 4վ հետո էհասնում դիտորդին: Ձայնիտարածման արագությունը` 330մ/վ է:

4×330=1320մ

I. Ինչքան ջերմաքանակ կտա շրջապատին 1գ զանգված ունեցող պղնզի կտորը,եթե նրա ջերմաստիճանը իջնի 1°C-ով:

1)1Ջ

2)0,38 Ջ

3) 380Ջ

4)3,8 Ջ

5)38000Ջ

m=1

C=380 Ջ/կգ°C

t=1°C

Q=cmt=380 Ջ/կգ°C ×1 կգ ×1°C=380Ջ

Պատ.՝3

II.Ինչքան ջերմաքանակ կտա շրջապատին 5կգ զանգված ունեցող պղնձի կտորը ,եթե նրա ջերմաստիճանը իջնի 1°C-ով

1)1900Ջ

2)260Ջ

3)95Ջ

4)38 Ջ

5)3800Ջ

m=5 կգ

C=380 Ջ/կգ°C

t=1°C

Q=cmt=380 Ջ/կգ°C ×5 կգ ×1°C=380Ջ×5=1900 Ջ

Պատ.՝1)

III) Ինչքան ջերմաքանակ կտա շրջապատին 5 կգ զանգված ունեցող պղնձի կտորը 715°C-ից մինչև 15°C սառչելիս:

1) 17600Ջ

2)570000Ջ

3)2600Ջ

4)1330000Ջ

5)57000Ջ

m=5կգ

t1=15C°

t2=715C°

C=380 Ջ/կգ°C

Q-?

Q=cm(t2-t1)=380 Ջ/կգ°C×5 կգ× 715°C-15°C=380 Ջ×700=266000 Ջ

Պատ.՝ 3)

IV.Ինչքան ջերմաքանակ պետք է հաղորդել 1կգ ջրին,որպեսզի նրա ջերմաստիճանը 20 °C-ից հասնի 70°C:

1)2,1Ջ

2)6,8 Ջ

3)8,4Ջ

4)210 Ջ

5)42 կՋ

2. m=5կգ
c=380Ջ/կգ
t=1C
Q=?


Q=cmt=380Ջ/կգ*5*1=1900
Պատ․՝ 1
4. m=1կգ
c=4200Ջ/կգ
t1=20C
t2=70C
Q=?


Q=cmt=4200Ջ/կգ*1*50=21000ջ=210կգ/Ջ
Պատ․՝ 4

Ֆիզիկայի տնային 12/16/18

էջ 3, տարբերակ 1
1. Այն էներգիան, որով մարմինը օժտված է իր շարժման հետևանքով, անվանվում է կինետիկ էներգիա։
2. Սեղմված զսպանակի էներգիան պոտենցիալ էներգիայի օրինակ է։
3. Գիրքը դրված է սեղանին։ Հատակի նկատմամբ այն օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։
6. 2. Կինետիկ
4. 2. Պոտենցիալ
7. 4. Մարմնի շաժման արագությունից

Իսահակ Նյուտոն

Իսահակ Նյուտոնը ծնվել է ֆերմերի ընտանիքում: 1665 թ-ին ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը՝ բակալավրի գիտական աստիճանով: 1669– 1701 թթ-ին գլխավորել է այդ համալսարանի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ամբիոնը: 1672 թ-ին Նյուտոնն ընտըրվել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ, 1703–23 թթ-ին՝ նախագահ: 1695 թ-ից եղել է Դրամահատարանի տեսուչ, իսկ 1699 թ-ից՝ ցկյանս տնօրեն: Գիտության մեջ ունեցած խոշոր ներդրման համար 1705 թ-ին նրան շնորհվել է ազնվականի տիտղոս (առաջին դեպքն էր՝ գիտական վաստակի համար):Մաթեմատիկական հետազոտությունների հիմնական մասը Նյուտոնը կատարել է ուսանողական տարիներին՝ 1664-66 թթ-ին: Նա 23 տարեկանում մշակել է (Գ. Լայբնիցից անկախ) դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշիվը, ստացել ֆունկցիան շարքի վերածելու բանաձև (հետագայում կոչվել է Նյուտոն-Լայբնիցի բանաձև): Նա այդ ժամանակ է հայտնագործել նաև Տիեզերական ձգողության օրենքը: Պրիզմայի օգնությամբ տարրալուծելով սպիտակ լույսը՝ Նյուտոնը բացահայտել է, որ այն 7 տարբեր գույների լույսերի խառնուրդ է: 1672 թ-ին հրապարակած «Լույսի և գույների նոր տեսություն» աշխատությունում նա առաջադրել է լույսի մասնիկային տեսությունը և առաջարկել լույսի ալիքային ու մասնիկային պատկերացումները համատեղող գիտական վարկած, նկարագրել է թիթեղի հաստությունից կախված ինտերֆերենցիայի գույների փոփոխությունը: Նյուտոնն առաջինն է չափել նաև լուսային ալիքի երկարությունը: 1687 թ-ին հրատարակած «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական հիմունքները» հիմնարար աշխատությունում Նյուտոնը շարադրել է երկրային և երկնային մեխանիկայի մի կուռ համակարգ: Նա տվել է մատերիայի, շարժման քանակի և ուժերի սահմանումները, ձևակերպել նյութական մարմնի շարժման իր 3 նշանավոր  օրենքները, արտածել շարժման քանակի պահպանման օրենքը: Այդ աշխատությունում շարադրել է նաև տիեզերական ձգողության տեսությունը, մշակել երկնային մարմինների շարժման օրենքները, բացատրել Լուսնի շարժման առանձնահատկությունները, Համաշխարհային օվկիանոսի մակընթացությունների և տեղատվությունների առաջացումը:Աշխատելով լուծել որոշակի աստղագիտական խնդիրներ՝ Նյուտոնն առաջինն է կառուցել հայելային աստղադիտակ՝ ռեֆլեկտոր: Դրանով հետագայում աստղագետները հայտնաբերեցին գալակտիկաներն ու կարմիր շեղման երևույթը:Ընդհանրացնելով ֆիզիկայի և աստղագիտության բնագավառում իր կատարած հետազոտությունները՝ Նյուտոնն ստեղծել է տարածության և ժամանակի նոր պատկերացումները, որոնք կազմում են դասական ֆիզիկայի հիմքը:Ֆիզիկայում և մաթեմատիկայում լայնորեն հայտնի են նաև Նյուտոնի օղակներ, Նյուտոնի երկանդամ հասկացությունները: Նյուտոնի անունով են կոչվել խառնարաններ Լուսնի և Մարսի վրա, նրա պատկերով Անգլիայում հատվել է մետաղադրամ:Միավորների միջազգային համակարգում Նյուտոնի անունով՝ Նյուտոն (Ն) է կոչվել ուժի միավորը:

Իսահակ Նյուտոնը ծնվել է ֆերմերի ընտանիքում: 1665 թ-ին ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը՝ բակալավրի գիտական աստիճանով: 1669– 1701 թթ-ին գլխավորել է այդ համալսարանի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ամբիոնը: 1672 թ-ին Նյուտոնն ընտըրվել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ, 1703–23 թթ-ին՝ նախագահ: 1695 թ-ից եղել է Դրամահատարանի տեսուչ, իսկ 1699 թ-ից՝ ցկյանս տնօրեն: Գիտության մեջ ունեցած խոշոր ներդրման համար 1705 թ-ին նրան շնորհվել է ազնվականի տիտղոս (առաջին դեպքն էր՝ գիտական վաստակի համար):Մաթեմատիկական հետազոտությունների հիմնական մասը Նյուտոնը կատարել է ուսանողական տարիներին՝ 1664-66 թթ-ին: Նա 23 տարեկանում մշակել է (Գ. Լայբնիցից անկախ) դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշիվը, ստացել ֆունկցիան շարքի վերածելու բանաձև (հետագայում կոչվել է Նյուտոն-Լայբնիցի բանաձև): Նա այդ ժամանակ է հայտնագործել նաև Տիեզերական ձգողության օրենքը: Պրիզմայի օգնությամբ տարրալուծելով սպիտակ լույսը՝ Նյուտոնը բացահայտել է, որ այն 7 տարբեր գույների լույսերի խառնուրդ է: 1672 թ-ին հրապարակած «Լույսի և գույների նոր տեսություն» աշխատությունում նա առաջադրել է լույսի մասնիկային տեսությունը և առաջարկել լույսի ալիքային ու մասնիկային պատկերացումները համատեղող գիտական վարկած, նկարագրել է թիթեղի հաստությունից կախված ինտերֆերենցիայի գույների փոփոխությունը: Նյուտոնն առաջինն է չափել նաև լուսային ալիքի երկարությունը: 1687 թ-ին հրատարակած «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական հիմունքները» հիմնարար աշխատությունում Նյուտոնը շարադրել է երկրային և երկնային մեխանիկայի մի կուռ համակարգ: Նա տվել է մատերիայի, շարժման քանակի և ուժերի սահմանումները, ձևակերպել նյութական մարմնի շարժման իր 3 նշանավոր  օրենքները, արտածել շարժման քանակի պահպանման օրենքը: Այդ աշխատությունում շարադրել է նաև տիեզերական ձգողության տեսությունը, մշակել երկնային մարմինների շարժման օրենքները, բացատրել Լուսնի շարժման առանձնահատկությունները, Համաշխարհային օվկիանոսի մակընթացությունների և տեղատվությունների առաջացումը:Աշխատելով լուծել որոշակի աստղագիտական խնդիրներ՝ Նյուտոնն առաջինն է կառուցել հայելային աստղադիտակ՝ ռեֆլեկտոր: Դրանով հետագայում աստղագետները հայտնաբերեցին գալակտիկաներն ու կարմիր շեղման երևույթը:Ընդհանրացնելով ֆիզիկայի և աստղագիտության բնագավառում իր կատարած հետազոտությունները՝ Նյուտոնն ստեղծել է տարածության և ժամանակի նոր պատկերացումները, որոնք կազմում են դասական ֆիզիկայի հիմքը:Ֆիզիկայում և մաթեմատիկայում լայնորեն հայտնի են նաև Նյուտոնի օղակներ, Նյուտոնի երկանդամ հասկացությունները: Նյուտոնի անունով են կոչվել խառնարաններ Լուսնի և Մարսի վրա, նրա պատկերով Անգլիայում հատվել է մետաղադրամ:Միավորների միջազգային համակարգում Նյուտոնի անունով՝ Նյուտոն (Ն) է կոչվել ուժի միավորը: